Troel, je hebt niet goed onderhandeld

“Mijn oma van 102 volgde mijn oratie via een livestream. Dat was best bijzonder. Zij kon goed leren maar was op haar negende van school gestuurd, omdat ze ‘maar’ een meisje was. Twee generaties later werd ik hoogleraar. Natuurlijk kan de verhouding tussen mannelijke en vrouwelijke hoogleraren nog beter, maar er is al veel bereikt.”

Op 10 februari is het honderd jaar geleden dat Johanna Westerdijk als eerste vrouwelijke hoogleraar haar oratie hield. ”Een feestelijke mijlpaal”, zegt Tessa Roseboom,  AMC-hoogleraar Vroege ontwikkeling en gezondheid, hoewel ze niet zo houdt van ‘de barricades op’ of dat zeurderige toontje ‘het is niet eerlijk’. “Ik kijk liever naar wat er bereikt is. Bovendien was die eerste hoogleraar net als ik bioloog. Dat maakt het extra speciaal.”

Roseboom had niet meteen de ambitie om hoogleraar te worden. Ze wilde graag onderzoek doen, maar ze heeft op dat carrièrepad ongebruikelijke keuzes gemaakt. Zo besloot ze ontslag te nemen toen ze al gepromoveerd was en als universitair docent werkte. Ze had een kind gekregen en koos voor het moederschap. “Ik wist toen  nog niet of ik ooit weer aan het werk zou gaan. Bij mijn afscheid zei AMC-voorzitter Louise Gunning: ‘Geniet ervan, maar kom snel weer terug.’ Drie jaar ben ik eruit geweest. In die tijd kreeg ik veel ideeën voor nieuw onderzoek. Ik heb er nooit spijt van gehad dat ik tijdelijk ben gestopt. Het heeft juist richting gegeven aan wat ik wilde doen.”

Roseboom vindt het belangrijk dat er meer vrouwelijke hoogleraren komen.  Want de verhouding is scheef. Hoger op de carrièreladder kom je steeds minder vrouwen tegen. Van alle hoogleraren in Nederland is 17 procent vrouw. Toch doet het AMC het met een kwart vrouwelijke professoren lang niet slecht, meent Roseboom. “In het AMC zijn de afgelopen jaren net zoveel vrouwen als mannen benoemd tot hoogleraar. Daar is niet zoveel op aan te merken. Maar elders kan het beter. Teams presteren beter als ze divers zijn. Dat geldt voor de verhouding man-vrouw, maar ook voor leeftijd of afkomst.”

“Laatst was ik bij een bijeenkomst van de LNVH, het Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren. Daar werd de Monitor Vrouwelijke Hoogleraren gepresenteerd. Wat bleek? Mannen verdienen als hoogleraar 800 euro per maand meer, voor precies dezelfde functie en gecorrigeerd naar full-time aanstelling. Ik realiseerde me hoe naïef ik zelf ben geweest. Dat verschil had ik nooit verwacht. Ik dacht: ‘Nou troel, jij hebt dus niet goed onderhandeld.”

Op de school van mijn kinderen, merk ik dat mensen het soms raar vinden dat ik hoogleraar ben. De juf van mijn zoon stuurde ooit een mailtje waarin ze moeders met een functie in de wetenschap uitnodigde om in de klas iets te vertellen over hun baan. Het doel was: vooral meisjes enthousiast maken voor de wetenschap. Toen ik positief reageerde en vertelde over mijn baan, schreef ze terug: ‘Ik wist wel dat de vader van Lucas slim was, maar dat zijn moeder ook iets kon…’ Er is nog wel winst te behalen.”       

Op 10 februari is het precies een eeuw geleden dat Johanna Westerdijk de eerste vrouwelijke hoogleraar van Nederland werd. Ter ere daarvan is Tessa Roseboom te gast in het NPO Radio4 programma MAX Avondconcert. Presentator Wouter Pleijsier gaat in gesprek over de stand van vrouwelijke hoogleraren in Nederland en over de rol van muziek in het leven van Roseboom. De uitzending is op 8 februari, van 20.00 tot 22.30.

Foto: Marieke de Lorijn/Marsprine